PENCEMARAN TANAH

Umpama udara dan air, tanah merupakan komponen penting dalam kehidupan kita. Tanah turut berperan penting dalam memelihara keseimbangan ekosistem di bumi tercinta kita.

MAKSUD:

Pencemaran tanah bermaksud sebarang pertukaran warna,kesuburan dan hakisan tanah di kawasan tertentu disebabkan oleh tindakan manusia yang tidak bertanggungjawab.

PUNCA:

Pencemaran tanah disebabkan oleh (a) pembuangan sampah sesuka hati, (b) bahan buangan daripada kilang, (c) kegiatan perlombongan dan (d) kegiatan pertanian.

(a)    Pembuangan sampah sesuka hati

Pembuangan sampah yang tidak memenuhi syarat, iaitu illegal dumping telah mengakibatkan masalah pencemaran tanah. Pengurusan sampah yang tidak betul akan menjurus kepada pencemaran tanah. Apabila masyarakat membuang sampah ke atas tanah, tanah tersebut akan menjadi habitat bagi pelbagai mikroorganisma. Mikroorganisma terdiri daripada bakteria dan virus yang merupakan penyebab penyakit. Bahan cemar dari sampah pula akan mengurangkan kualiti air tanah. Penurunan kualiti air tanah dapat dikesan dari segi perubahan fizikal seperti bau, warna, rasa dan kemunculan lapisan minyak. PVC (polyvinyl chloride) ataupun lebih dikenali sebagai plastik dan logam sulit merupakan dua contoh sampah yang dapat mempengaruhi kemampuan tanah menyerap air. Lebih- lebih lagi plastik adalah hasil ciptaan manusia yang tidak terbiodegradasi, iaitu ianya tidak terurai walaupun berjuta-juta tahun berlalu. Walaupun perkhidmatan pembentungan dan sisa buangan telah diswastakan di Malaysia, namun pencemaran air bawah tanah mungkin berlaku di tapak pembuangan sampah lama majlis perbandaran. Selain itu, pencemaran tanah juga berlaku akibat pembuangan sisa kumbahan di kawasan pedalaman kerana kemudahan yang tidak begitu lengkap.

(b)    Bahan buangan daripada kilang

Pembuangan bahan-bahan buangan daripada kilang terdiri daripada minyak,sisa toksik dan sisa-sisa kilang. Walaupun bahan buangan tersebut ditanam dalam tanah, namun tanpa pengurusan yang mantap, pencemaran tetap berlaku disebabkan oleh logam berat iaitu litium, berlilium, merkuri dan sebagainya.  Hidrokarbon petrolium, sianida dan arsenic, bahan partikel seperti PVC dan polimer turut menjurus kepada pencemaran tanah dan air bawah tanah. Dengan ini, dapat kita bayangkan sekiranya sisa-sisa toksik dan kilang dibiarkan begitu sahaja tanpa memikirkan impaknya. Hal ini kerana partikel- partikel berbahaya akan meresap masuk ke dalam tanah ketika terkena hujan atau bercampur dengan air. Keadaan akan menjadi lebih teruk lagi jikalau tindak balas kimia berlaku.

(c)    Kegiatan perlombongan

Kajian telah menunjukkan bahawa kegiatan perlombongan berskala kecil juga boleh mengakibatkan masalah pemendapan yang teruk di bahagian hilir lalu menyebabkan saliran lombong berasid. Gejala sedemikian paling teruk di Lembah Klang pada suatu masa dahulu. Selain kegiatan perlombongan emas, kegiatan perlombongan pasir dan penebus-guna tanah serta pembangunan- pembangunan lain di sepanjang pantai meningkatkan ancaman kepada ekologi hidupan akuatik. Masalah akan merunsing selagi pH air tidak berada pada paras neutral, iaitu pada pH-7. Seandainya habitat hidupan akuatik sudah dicerobohi oleh sisa- sisa dan timbulan minyak, keseimbangan ekosistem akan terancam. Sumber protein akan susah diperolehi jikalau hidupan akuatik seperti ikan mati.

(d)    Kegiatan pertanian

Kegiatan pertanian merupakan salah satu pembangunan tanah yang paling meluas di Malaysia. Kesan akibat daripada pertanian pindah boleh dikurangkan dengan mengamalkan pertanian tetap. Pertanian moden secara besar-besaran tanpa kawalan akan menyebabkan pencemaran tanah. Para petani tidak harus menggunakan racun serangga yang akan membawa kepada pencemaran tanah. Dengan menggunakan kaedah biologi, kesuburan tanih di tanah pertanian tetap dapat dikekalkan tanpa mencemarkan alam sekitar dengan menggunakan baja organik. Hal ini disebabkan kegiatan pertanian moden yang berleluasa mungkin menyebabkan hakisan tanah. Bagi mengelakkan kejadian tanah runtuh, tembok konkrit dibina di kawasan cerun bukit di sepanjang lebuh raya di Malaysia. Tumbuh-tumbuhan dapat membendung hakisan tanih kerana akar tumbuhan dapat mencengkam tanah. Pembangunan kawasan tanah tinggi turut mengakibatkan penambahan mendapan yang tinggi di hilir sungai dan seterusnya menyebabkan banjir berlaku. Kegiatan pertanian yang biasanya dijalankan di tanah tinggi juga menjurus kepada pencemaran alam. Sebabnya ialah tanah tinggi merupakan sumber air. Anak-anak sungai akan menjadi sungai dan menjadi sumber air kepada kawasan berpendudukan besar. Tambahan pula, kebanyakan empangan didirikan di kawasan tanah tinggi. Air yang diperoleh di kawasan tanah tinggi biasanya lebih bersih daripada air dari sungai di kawasan hilir. Seterusnya, dari segi perladangan, industri perladangan membersihkan kawasan tanah tinggi yang besar untuk tujuan perladangan. Untuk mendapatkan lebih banyak kawasan penanaman, kawasan paya di sekeliling tanah tinggi akan dikeringkan melalui pengaliran air paya. Pengeringan seperti ini akan menyebabkan pengurangan aras air bawah tanah bagi kawasan tanah tinggi dan menyebabkan hasil yang kurang. Hal ini kerana sebarang perubahan yang berlaku kepada ekosistem di tanah tinggi akan menjejaskan ekosistem lain yang bergantung kepadanya di kawasan kaki tanah tinggi.

Kesimpulannya, manusia tidat harus mengabaikan alam sekitar semata- mata untuk mengejar pembangunan dan keuntungan. Kita harus pertimbangkan masa depan generasi akan datang disamping memenuhi kehendak sendiri untuk lebih maju ke hadapan. Dengan berpandukan prinsip kesembilan Islam Hadhari, penjagaan alam sekitar terus digalakkan untuk memastikan keseimbangan antara keperluan pembangunan dengan alam sekitar dikekalkan.